Từ 01/3/2027, hàng hóa xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử sẽ được quản lý hải quan như thế nào?

Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử xuyên biên giới đang làm thay đổi phương thức mua bán, phân phối và vận chuyển hàng hóa. Thay vì thực hiện giao dịch theo mô hình truyền thống, doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể đặt mua hàng hóa từ nước ngoài thông qua các nền tảng trực tuyến, sau đó hàng được vận chuyển qua mạng lưới logistics quốc tế về Việt Nam.

Để tăng cường quản lý đối với dòng hàng hóa này, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan số 11/2026/QH16 đã bổ sung quy định riêng về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử.

Theo quy định mới, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan và chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan. Luật có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.

Đây là thay đổi đáng chú ý đối với doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử, người bán hàng xuyên biên giới, doanh nghiệp logistics, đơn vị vận chuyển, kho ngoại quan cũng như các tổ chức, cá nhân tham gia vào chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế.

1. Quy định mới về hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử

Điểm đáng chú ý nhất của Luật Hải quan sửa đổi năm 2026 là việc bổ sung Điều 16a về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử.

Theo đó, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử:

• Phải thực hiện thủ tục hải quan.
• Chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan.
• Các chủ thể liên quan phải cung cấp thông tin hàng hóa theo quy định.
• Tổ chức, cá nhân tại Việt Nam mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện định danh, xác thực điện tử.

Như vậy, việc giao dịch thông qua một nền tảng trực tuyến không đồng nghĩa với việc hàng hóa được miễn hoặc nằm ngoài phạm vi quản lý của cơ quan hải quan.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để quản lý dòng hàng hóa xuyên biên giới trong bối cảnh số lượng đơn hàng thương mại điện tử ngày càng tăng.

2. Quy định chính thức áp dụng từ ngày 01/3/2027

Luật số 11/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026 và quy định có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không nên chờ đến thời điểm quy định có hiệu lực mới bắt đầu chuẩn bị.

Đặc biệt, các doanh nghiệp đang kinh doanh theo mô hình:

Nhà cung cấp nước ngoài → Nền tảng thương mại điện tử → Đơn vị logistics → Hải quan → Người mua

cần rà soát lại quy trình xử lý đơn hàng, dữ liệu giao dịch, chứng từ và phương án khai báo hải quan.

Việc chuẩn hóa từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ phát sinh sai lệch thông tin giữa đơn hàng trên nền tảng, chứng từ thương mại, dữ liệu vận chuyển và hồ sơ hải quan.

3. Những giao dịch nào có thể thuộc phạm vi quản lý?

Hàng hóa nhập khẩu qua thương mại điện tử

Một trường hợp phổ biến là người mua hoặc doanh nghiệp tại Việt Nam đặt hàng từ người bán ở nước ngoài thông qua nền tảng thương mại điện tử.

Ví dụ:

Người bán nước ngoài → Nền tảng TMĐT → Đơn vị vận chuyển → Việt Nam → Hải quan → Người nhận

Khi hàng hóa được đưa từ nước ngoài vào Việt Nam, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý hải quan và phải thực hiện thủ tục theo quy định mới.

Hàng hóa xuất khẩu qua thương mại điện tử

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam có thể bán sản phẩm cho khách hàng nước ngoài thông qua nền tảng thương mại điện tử.

Quy trình có thể được hình dung:

Người bán Việt Nam → Nền tảng TMĐT → Đơn vị logistics → Hải quan → Cửa khẩu/cảng → Nước nhập khẩu

Trong trường hợp này, doanh nghiệp cần quan tâm đến thông tin hàng hóa, chứng từ xuất khẩu, phương thức vận chuyển và yêu cầu khai báo hải quan.

4. Định danh và xác thực điện tử có vai trò gì?

Một điểm mới đáng chú ý là tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện định danh, xác thực điện tử.

Quy định này nhằm tăng khả năng xác định chủ thể tham gia giao dịch xuyên biên giới.

Đối với hoạt động logistics, dữ liệu định danh có thể trở thành một phần quan trọng trong quá trình kết nối giữa:

Người mua – người bán – nền tảng TMĐT – đơn vị vận chuyển – cơ quan hải quan.

Chủ quản nền tảng thương mại điện tử có trách nhiệm kết nối với hệ thống xử lý dữ liệu về thương mại điện tử của cơ quan hải quan khi thực hiện định danh, xác thực điện tử.

Điều này cho thấy xu hướng quản lý hải quan đang chuyển mạnh sang quản lý bằng dữ liệu và kết nối điện tử.

5. Sàn thương mại điện tử phải cung cấp thông tin cho hải quan

Không chỉ doanh nghiệp xuất nhập khẩu, các nền tảng thương mại điện tử cũng có trách nhiệm trong cơ chế quản lý mới.

Theo quy định tại Điều 16a, chủ quản nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan, doanh nghiệp vận chuyển hoặc đại lý của doanh nghiệp vận chuyển và các tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm cung cấp thông tin liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử cho cơ quan hải quan.

Điều này tạo ra một mạng lưới dữ liệu rộng hơn thay vì chỉ dựa vào hồ sơ do một chủ thể cung cấp.

Dữ liệu có thể liên quan đến:

• Thông tin người mua, người bán.
• Thông tin đơn hàng.
• Thông tin hàng hóa.
• Thông tin vận chuyển.
• Thông tin kho hàng.
• Thông tin giao nhận.

Từ góc độ logistics, đây là cơ sở để tăng khả năng truy xuất và đối chiếu dữ liệu hàng hóa xuyên biên giới.

6. Doanh nghiệp logistics sẽ chịu tác động như thế nào?

Doanh nghiệp logistics là một mắt xích quan trọng trong chuỗi vận chuyển hàng hóa thương mại điện tử xuyên biên giới.

Khi quy định mới có hiệu lực, đơn vị vận chuyển và các doanh nghiệp liên quan cần quan tâm nhiều hơn đến tính chính xác và khả năng trao đổi dữ liệu.

Thứ nhất, dữ liệu hàng hóa cần chính xác

Thông tin trên đơn hàng cần hạn chế sai lệch so với chứng từ và thông tin phục vụ khai báo hải quan.

Các dữ liệu quan trọng có thể bao gồm:

• Tên hàng.
• Số lượng.
• Trọng lượng.
• Trị giá.
• Người gửi.
• Người nhận.
• Nước xuất khẩu.
• Nước nhập khẩu.
• Thông tin vận chuyển.

Thứ hai, quy trình xử lý đơn hàng cần được chuẩn hóa

Đơn vị logistics cần xây dựng quy trình từ lúc tiếp nhận thông tin đơn hàng đến khi hàng được giao cho người nhận.

Một quy trình có thể bao gồm:

Order → Data Processing → Customs Declaration → Customs Clearance → Transportation → Delivery

Thứ ba, tăng cường khả năng kết nối dữ liệu

Khi hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới được quản lý dựa trên dữ liệu, doanh nghiệp logistics cần chú trọng đến khả năng tích hợp giữa các hệ thống quản lý đơn hàng, kho hàng, vận chuyển và khai báo hải quan.

7. Doanh nghiệp bán hàng xuyên biên giới cần chuẩn bị gì?

Đối với doanh nghiệp đang bán hàng từ Việt Nam ra nước ngoài hoặc nhập hàng từ nước ngoài thông qua nền tảng thương mại điện tử, việc chuẩn bị sớm là rất cần thiết.

Chuẩn hóa thông tin sản phẩm

Doanh nghiệp nên xây dựng bộ dữ liệu thống nhất cho từng sản phẩm, bao gồm tên hàng, quy cách, số lượng, trọng lượng và các thông tin cần thiết khác.

Đặc biệt, cần hạn chế việc sử dụng tên sản phẩm quá chung chung trên đơn hàng.

Rà soát chứng từ

Doanh nghiệp cần kiểm tra quy trình lưu trữ và quản lý:

• Commercial Invoice.
• Packing List.
• Chứng từ vận chuyển.
• Chứng từ xuất xứ nếu có.
• Hồ sơ liên quan đến hàng hóa.
• Dữ liệu đơn hàng trên nền tảng.

Tùy loại hình và phương thức xuất nhập khẩu, bộ chứng từ thực tế có thể khác nhau.

Kiểm tra chính sách mặt hàng

Không phải mọi hàng hóa đều có cùng yêu cầu quản lý.

Doanh nghiệp cần xác định trước:

HS Code → Chính sách mặt hàng → Thuế → Kiểm tra chuyên ngành nếu có → Hồ sơ hải quan → Phương thức vận chuyển.

Đây là bước đặc biệt quan trọng đối với các sản phẩm có điều kiện hoặc thuộc diện quản lý chuyên ngành.

8. Người bán hàng online cần lưu ý gì?

Với các cá nhân, hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp bán hàng xuyên biên giới, việc bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử sẽ ngày càng gắn chặt với hoạt động logistics và hải quan.

Thay vì chỉ quan tâm đến:

“Bán được bao nhiêu đơn?”

người bán cần quan tâm thêm:

“Thông tin đơn hàng có đầy đủ không?”

“Hàng hóa thuộc chính sách quản lý nào?”

“Phương thức vận chuyển và thủ tục hải quan được xử lý ra sao?”

“Dữ liệu trên nền tảng có thống nhất với chứng từ hay không?”

Việc chuẩn hóa quy trình ngay từ đầu sẽ giúp giảm nguy cơ đơn hàng bị chậm xử lý do thiếu hoặc sai thông tin.

9. Chính phủ sẽ quy định chi tiết về ngưỡng giá trị và quy trình

Một điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là Luật đã đặt ra nguyên tắc quản lý, nhưng nhiều nội dung chi tiết sẽ tiếp tục được Chính phủ quy định.

Theo thông tin được công bố, Chính phủ sẽ quy định về ngưỡng giá trị hàng hóa cần thực hiện theo cơ chế cụ thể, cùng với quy trình và lộ trình liên quan.

Do đó, doanh nghiệp không nên tự hiểu rằng mọi loại hàng hóa hoặc mọi đơn hàng thương mại điện tử đều sẽ áp dụng một quy trình giống hệt nhau.

Các quy định hướng dẫn sau này sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định:

• Cách thức thực hiện thủ tục.
• Phương thức cung cấp dữ liệu.
• Quy trình định danh, xác thực.
• Ngưỡng giá trị hàng hóa.
• Trách nhiệm của từng chủ thể.
• Cơ chế kết nối dữ liệu.
• Phương thức kiểm tra, giám sát.

Doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi các văn bản hướng dẫn được ban hành trước thời điểm 01/3/2027.

10. Tác động đối với hoạt động logistics thương mại điện tử

Quy định mới có thể thúc đẩy quá trình số hóa logistics và hải quan.

Trong mô hình thương mại điện tử xuyên biên giới, số lượng đơn hàng có thể rất lớn trong khi giá trị từng đơn hàng tương đối nhỏ. Vì vậy, việc quản lý bằng dữ liệu và kết nối hệ thống sẽ ngày càng quan trọng.

Đối với doanh nghiệp logistics, đây cũng là cơ hội để nâng cao chất lượng dịch vụ thông qua:

📊 Quản lý dữ liệu đơn hàng

📦 Quản lý kho và hàng hóa

🚚 Theo dõi vận chuyển

🧾 Quản lý chứng từ

💻 Kết nối dữ liệu hải quan

🔎 Truy xuất trạng thái lô hàng

Thay vì xử lý từng đơn hàng một cách thủ công, doanh nghiệp có xu hướng xây dựng quy trình tích hợp giữa e-commerce – warehouse – transportation – customs clearance.

11. Doanh nghiệp nên chuẩn bị từ bây giờ

Để chủ động trước thời điểm 01/3/2027, doanh nghiệp có thể triển khai một số công việc:

1. Rà soát quy trình xuất nhập khẩu

Xác định những đơn hàng nào đang được thực hiện qua nền tảng thương mại điện tử và phương thức vận chuyển tương ứng.

2. Chuẩn hóa dữ liệu hàng hóa

Thiết lập thông tin sản phẩm thống nhất giữa hệ thống bán hàng, kho, vận chuyển và chứng từ.

3. Rà soát HS Code

Đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, cần xác định mã HS phù hợp để phục vụ việc xác định chính sách quản lý và nghĩa vụ thuế theo quy định.

4. Làm việc với đơn vị logistics

Doanh nghiệp nên thống nhất trước với forwarder, customs broker hoặc đơn vị vận chuyển về quy trình tiếp nhận dữ liệu và xử lý thủ tục.

5. Chuẩn bị hệ thống công nghệ

Đối với doanh nghiệp có lượng đơn hàng lớn, cần đánh giá khả năng kết nối giữa nền tảng bán hàng, hệ thống quản lý kho, hệ thống vận chuyển và dữ liệu phục vụ thủ tục hải quan.

12. Kết luận

Từ 01/3/2027, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử sẽ phải làm thủ tục hải quan và chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan số 11/2026/QH16. Tổ chức, cá nhân tại Việt Nam mua bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử cũng phải thực hiện định danh, xác thực điện tử.

Đáng chú ý, trách nhiệm cung cấp thông tin không chỉ nằm ở người bán hoặc người mua mà còn liên quan đến chủ quản nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp kho ngoại quan, doanh nghiệp vận chuyển, đại lý vận chuyển và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Đây là bước thay đổi quan trọng trong công tác quản lý thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về tính chính xác của dữ liệu, chứng từ, quy trình logistics và khả năng kết nối hệ thống.

Doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử nên chủ động rà soát quy trình ngay từ bây giờ, đồng thời theo dõi các văn bản hướng dẫn tiếp theo của cơ quan quản lý để chuẩn bị phù hợp trước khi quy định chính thức có hiệu lực.

Xem thêm tại: https://binhphuoclogistics.com/

Nhu cầu vận chuyển hàng hóa Bình Phước – TP.HCM tăng cao: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?